โครงสร้างและส่วนประกอบของเซลล์

พืชและสัตว์ต่างก็เป็นสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์เหมือนกัน เซลล์พืชและเซลล์สัตว์มีขนาด รูปร่าง และลักษณะแตกต่างกันตามความเหมาะสมของหน้าที่ แต่โครงสร้างพื้นฐานหรือองค์ประกอบส่วนใหญ่ทั้งของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์จะคล้ายคลึงกัน ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

โครงสร้างและส่วนประกอบที่สำคัญของเซลล์พืช

โครงสร้างพื้นฐานและหน้าที่ของเซลล์
1. ผนังเซลล์ (cell wall) พบครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1665 โดยโรเบิร์ต ฮุค (Robert Hooke) ผนังเซลล์พบในเซลล์พืชเท่านั้นเป็นส่วนที่ไม่มีชีวิต ทำหน้าที่ให้ความแข็งแรงและทำให้เซลล์คงรูปอยู่ได้ ประกอบด้วยเซลลูโลสเป็นส่วนใหญ่และยังประกอบด้วยสารพวกเพกทิน ลิกนิน ฮีมิเซลลูโลส ซูเบอริน ไคทิน และคิวทิน
2. เยื่อหุ้มเซลล์ (cell membrane) มีลักษณะเป็นเยื่อบางๆ อยู่ล้อมรอบเซลล์ ประกอบด้วยสารประเภทโปรตีนและไขมัน มีหน้าที่ช่วยให้เซลล์คงรูปและควบคุมการแลกเปลี่ยนสารระหว่างภายในและภายนอกเซลล์ เยื่อหุ้มเซลล์พบได้ทั้งในเซลล์พืชและเซลล์สัตว์เป็นส่วนที่มีชีวิต มีความยืดหยุ่นสามารถยืดหดได้มีลักษณะเป็นเยื่อบางๆ มีรูพรุนสำหรับให้สารละลายผ่านเข้าออกได้ เช่น น้ำ น้ำตาลโมเลกุลเดี่ยว ยูเรีย กรดอะมิโน เกลือแร่ ออกซิเจน และกลีเซอรอลสามารถผ่านเข้าออกได้ง่าย ส่วนสารที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่ไม่สามารถผ่านเข้าออกได้เลย เช่น สารพวกโปรตีนและไขมัน จึงเรียกเยื่อที่มีลักษณะแบบนี้ว่า เยื่อกึ่งซึมผ่านได้ (semipermeable membrane หรือ selective permeable membrane)
3. ไซโทพลาซึม (cytoplasm) มีลักษณะเป็นของเหลวคล้ายเจลลี่ซึ่งมีน้ำ โปรตีน ไขมัน คาร์โบไฮเดรต และเกลือแร่ต่างๆ เป็นองค์ประกอบ ไซโทพลาซึมเป็นศูนย์กลางการทำงานของเซลล์ที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับเมแทบอลิซึม (metabolism) ทั้งกระบวนการสร้างและการสลายอินทรียสาร เป็นแหล่งที่เกิดปฏิกิริยาเคมีต่างๆ ที่จะช่วยให้เซลล์ดำรงชีวิตอยู่ได้
4. นิวเคลียส (nucleus) อยู่ในไซโทพลาซึม เป็นส่วนประกอบที่สำคัญที่สุดของเซลล์ นิวเคลียสทำหน้าที่ควบคุมเมแทบอลิซึมของเซลล์ ควบคุมการสังเคราะห์โปรตีนและเอนไซม์ ควบคุมการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมจากพ่อแม่ไปสู่รุ่นลูกหลาน ควบคุมกิจกรรมต่างๆ ภายในเซลล์ ควบคุมการเจริญเติบโต และควบคุมลักษณะต่างๆ ของสิ่งมีชีวิต
5. คลอโรพลาสต์ (chloroplast) พบเฉพาะในเซลล์ที่มีสีเขียวของพืชและเซลล์ของโพรทิสต์บางชนิด เช่น สาหร่าย คลอโรพลาสต์ประกอบด้วยเยื่อหุ้ม 2 ชั้น ชั้นนอกทำหน้าที่ควบคุมชนิดและปริมาณของสารที่ผ่านเข้าและออกจากคลอโรพลาสต์ ส่วนชั้นในจะมีลักษณะยื่นเข้าไปภายในและมีการเรียงกันเป็นชั้นๆ อย่างมีระเบียบ ภายในเยื่อหุ้มชั้นในจะมีโมเลกุลของสารสีเขียว เรียกว่า คลอโรฟิลล์ (chlorophyll) และมีเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างอาหารฃองพืช

โครงสร้างและหน้าที่การทำงานของออร์แกเนลล์ต่างๆ
ระหว่างเซลล์ของพืชและสัตว์

ออร์แกเนลล์
โครงสร้าง
หน้าทีการทำงาน
1.Cell wall ประกอบด้วยเส้นใยเซลล์ลูโลส ปกป้องและค้ำจุน
2.Plasma membrane เป็นฟอสโฟลิพิดเรียงกัน 2 ชั้น และมีโปรตีนแทรก เป็นเยื่อเลือกผ่านของสารที่ผ่านเข้าออก
ระหว่างเซลล์
3.Nucleus ประกอบด้วยเยื่อหุ้มล้อมรอบนิวคลีโอ-
ปลาสซึม,โครมาตินและนิวคลีโอลัส
เป็นที่เก็บสารพันธุกรรม
4.Nucleolus เป็นบริเวณที่รวบรวมโครมาทิด, RNA,โปรตีน สร้างและสะสม RNA
5.Ribosome ประกอบด้วยหน่วยย่อยของโปรตีนและ RNA สังเคราะห์โปรตีน
6.Edoplasmic reticulum(ER) โครงสร้างที่มีเยื่อหุ้ม 2 ชั้น ลักษณะเป็นท่อยาวแบน
สังเคราะห์หรือเสริมสร้างโปรตีนหรือ
สารอื่นๆขนส่งสาร
7.Rough ER เป็น ER ที่มีไรโบโชมเกาะอยู่ สังเคราะห์โปรตีน
8.smooth ER เป็น ER ที่ไม่มีไรโบโซม มีหน้าที่หลายอย่าง เช่น กำจัดสารพิษ
สร้างสารสเตรอยด์ ขนส่งไกโคเจน
9.Golgi body เป็นถุงแบนมีเยื่อหุ้ม เรียงซ้อนกันหลายอัน
ปลายของถุงมักพองออก
สังเคราะห์สารประกอบหลายชนิด เช่น
คาร์โบไฮเดรต ขับสารประกอบต่างๆ
10.Vacuole and vesicle เป็นถุงที่มีเยื่อหุ้ม เก็บสะสมสารต่างๆสะสมน้ำเรียกcontractile vacule สะสมอาหารเรียก foodvacule
11.Lysosome เป็นถุงที่ทีเยื่อหุ้มภายในมี enzyme ย่อยสลายองค์ประกอบภายในเซลล์
12.Microbody เป็นถุงที่มีเยื่อหุ้มภายในมีเอนไซน์เฉพาะ ่นำไปใช้ในกิจกรรมต่างๆของเซลล์
13.Mitocondria เป็นก้อนกลมหรือรี มีเยื่อหุ้ม 2 ชั้นเยื่อหุ้มชั้นในเรียก cristae แหล่งผลิตพลังงาน,การหายใจระดับเซลล์
14.Chloroplas*
(พบเฉพาะในเซลล์พืช)
เป็นก้อนกลม รี เยื่อหุ้ม 2 ชั้น เยื่อชั้นในเรียก grana การสังเคราะห์แสง
15.Cytoskeleton ไมโครทิวบูล เป็นเส้นยาวไม่แตกแขนง
มโปรตีนทูบิลินเป็นหน่วยย่อย
ทำให้เซลล์คงรูปร่าง ช่วยในการเคลื่อนที่ของเซลล์
16.Cilia and Flagella แท่งของไมโครทิวบูลเรียงกันในรูปแบบ 9+2 ช่วยในการเคลื่อที่ของเซลล์
17.Centriole เป็นแท่งของไมโครทิวบูลเรียงกันแบบ 9+0 สร้างสายสปินเดิลในการแบ่งเซลล์หรือเป็นส่วน
ฐานของซิเลียและแฟลเจลลา

…………………..

สรุปความแตกต่างเซลล์พืชเซลล์สัตว์

สวัสดีคะนักเรียน ก่อนอื่นก็ขอขอบใจนักเรียนสำหรับความร่วมมือในการเข้าร่วมกิจกรรม นักเรียนทุกคนน่ารักมาก  จากคำตอบของนักเรียน ครูนำมาสรุปเป็นตาราง เพื่อให้อ่านเข้าใจง่ายขึ้นนะคะ

ความแตกต่างเซลล์พืชและเซลล์ สัตว์
เซลล์ พืช เซลล์ สัตว์
1. เซลล์พืชมีรูปร่างเป็นเหลี่ยม 1. เซลล์สัตว์มีรูปร่างกลม หรือรี
2. มีผนังเซลล์อยู่ด้านนอก 2. ไม่มีผนังเซลล์ แต่มีสารเคลือบเซลล์อยู่ด้านนอก
3. มีคลอโรพลาสต์ภายในเซลล์ 3. ไม่มีคลอโรพลาสต์
4. ไม่มีเซนทริโอล 4. มีเซนทริโอลใช้ในการแบ่งเซลล์
5. แวคคิวโอลมีขนาดใหญ่ มองเห็นได้ชัดเจน 5. แวคคิวโอลมีขนาดเล็ก มองเห็นได้ไม่ชัดเจน
6. ไม่มีไลโซโซม 6. มีไลโซโซม

โครงสร้างของเซลล์

ให้น ักเรียนศึกษาภาพ โครงสร้างเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ แล้วบอกข้อแตกต่างของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ คะ

เซลล์พืช

เซลล์สัตว์

เซลล์และทฤษฎีเซลล์

ร่างกายของคนเราดำรงชีวิตอยู่ได้ด้วยการทำงานของระบบต่าง ๆ และอวัยวะดังกล่าวเกิดจากเนื้อเยื่อ (tissue) ที่ประกอบด้วยหน่วยย่อยเล็ก ๆ ลงไปอีกหน่วยย่อยนี้เรียกว่า เซลล์ จึงกล่าวได้ว่า เซลล์เป็นหน่วยโครงสร้างพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตที่เล็กที่สุด

เซลล์ส่วนใหญ่มีขนาดเล็กมาก ไม่สามารถสังเกตได้ด้วยตาเปล่า การศึกษาเกี่ยวกับเซลล์จึงต้องอาศัยกล้องจุลทรรศน์ ถ้ากล้องจุลทรรศน์นั้นมีกำลังขยายสูงก็จะพบรายละเอียดของสิ่งที่เราต้องการ สังเกตมากขึ้น เซลล์สิ่งมีชีวิตมีรูปร่างและโครงสร้างภายในที่แตกต่างกัน

สิ่งมีชีวิตบางชนิดประกอบด้วยเซลล์เพียงเซลล์เดียวก็สามารถดำรงชีวิต อยู่ได้ และสิ่งมีชีวิตบางชนิดประกอบด้วยเซลล์หลายเซลล์ เซลล์เหล่านี้มีโครงสร้างบางอย่างที่เหมือนและแตกต่างกัน โครงสร้างที่พบในเซลล์ทุกชนิดที่ศึกษาได้แก่ นิวเคลียส ไซโทพลาสซึม และเยื่อหุ้มเซลล์ ในเซลล์พืชและเซลล์สัตว์
มีรูปร่างที่แตกต่างกันออกไป

เมื่อ ประมาณ พ.ศ.2381 มัตทิอัส ชไลเดน (Matthias Schleiden)
นักพฤกษศาสตร์ชาวเยอรมันได้ค้นพบว่า พืชทั้งหลายต่างเป็นสิ่งมีชีวิตทีมี
หลายเซลล์ และในปีถัดมา พ.ศ.2382 เทโอดอร์ ชวันน์ (Theodor Schwann)
นักสัตววิทยาชาวเยอรมัน ได้ประกาศว่าสัตว์ทั้งหลายต่างก็มีเซลล์เป็นองค์ประกอบ นักวิทยาศาสตร์ทั้ง 2 คน จึงได้ร่วมกันตั้ง ทฤษฎีเซลล์ (Cell theory) มีใจความว่า สิ่งมีชีวิตทั้งหลายประกอบด้วยเซลล์ และเซลล์นั้นคือหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต
ทุกชนิด
ดูภาพขนาดใหญ่
มัตทิอัส  ชไลเดน
ดูภาพขนาดใหญ่
เทโอดอร์  ชวันน์
ทฤษฎี เซลล์ในปัจจุบันครอบคุมถึงใจความที่สำคัญ  3  ประการ คือ

1. สิ่งมีชีวิตทั้งหลายอาจมีเพียงเซลล์เดียวหรือหลายเซลล์ ซึ่งภายในมีสาร
พันธุกรรมและกระบวนการเมทาบอลิซึม ทำให้สิ่งมีชีวิตดำรงชีวิตอยู่ได้
2. เซลล์เป็นหน่วยพื้นฐานที่เล็กทีสุดของสิ่งมีชีวิตที่มีการจัดระบบการทำงาน
ภายในโครงสร้างของเซลล์
3. เซลล์มีกำเนิดมาจากเซลล์แรกเริ่ม เซลล์เกิดจากการแงตัวของเซลล์เดิม แม้ว่า
ชีวิตแรกเริ่มจะมีวิวัฒนาการมาจากสิ่งไม่มี ชีวิต แต่นักชีววิทยายังคงถือว่าการเพิ่มขึ้น
ของจำนวนเซลล์เป็นผลสืบเนื่องมาจากเซลล์รุ่นก่อน

จึงเป็นที่น่าสงสัยว่านอกจากโครง สร้างที่พบด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง ในเซลล์ยังมีโครงสร้าง
อื่น ๆ อีกหรือไม่ และโครงสร้างเหล่านี้ช่วยในการดำรงชีวิตของเซลล์อย่างไร

ที่มา :

คำอธิบายรายวิชาชีวะพื้นฐาน

ศึกษาวิเคราะห์ การรักษาดุลยภาพของสิ่งมีชีวิต องค์ประกอบของเซลล์  การลำเลียงสารผ่านเซลล์  กลไกการรักษาดุลยภาพ  การรักษาดุลยภาพของน้ำในพืช  น้ำและสารต่างๆในร่างกาย  กรด – เบสในร่างกาย น้ำและแร่ธาตุในสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ อุณหภูมิภายในร่างกาย  การป้องกันและทำลายเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอม ความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน  ลักษณะทางพันธุกรรม โครโมโซมและสารพันธุกรรม การถ่ายทอดทางพันธุกรรม การเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม เทคโนโลยีชีวภาพ  ความหลากหลายทางชีวภาพ การใช้เทคโนโลยีชีวภาพที่มีผลกระทบต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม เข้าใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ท้องถิ่น ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ เข้าใจความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ การใช้ทรัพยากรธรรมชาติในระดับท้องถิ่น ประเทศ และโลก นำความรู้ไปใช้ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์  การสืบเสาะหาความรู้  การสำรวจตรวจสอบ  การสืบค้นข้อมูลและการอภิปราย  เพื่อให้เกิดความรู้  ความคิด  ความเข้าใจ  สามารถสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้  มีความสามารถในการตัดสินใจ  นำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน มีคุณธรรม จริยธรรม  มีจิตวิทยาศาสตร์  จริยธรรม  คุณธรรม  และค่านิยมที่เหมาะสมตลอดจนสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม และส่งเสริมให้ผู้เรียนมีการเรียนรู้ตลอดชีวิตสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ให้กับผู้อื่น นำความรู้ไปใช้ในการดำรงชีวิตของตน และดูแลสิ่งมีชีวิต

Hello world!

Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.